Wie de afgelopen tijd door zijn tijdlijn op Facebook of Instagram scrolde, is ze ongetwijfeld tegengekomen: advertenties die merkkleding, elektronica of designermeubels aanbieden met kortingen tot wel 80 of 90 procent. De politie luidt nu de noodklok en waarschuwt voor een enorme golf aan malafide advertenties. Koopjesjagers die toeslaan, zijn vaak hun geld kwijt en ontvangen in de meeste gevallen helemaal niets.
Het Landelijk Meldpunt Internetoplichting (LMIO) ziet een sterke stijging in het aantal meldingen over fraude via social media-advertenties. De tactiek van de oplichters is even simpel als effectief: ze bootsen bekende webshops na of creëren geloofwaardige ’tijdelijke uitverkoopsites’. De NOS meldt dat de advertenties specifiek worden ingezet om consumenten met één druk op de knop naar een geraffineerde nepwinkel te loodsen.
De psychologie achter de klik
De advertenties maken handig gebruik van psychologische trucjes. Woorden als ‘Faillissementsverkoop’, ‘Laatste kans’ of ‘Alleen vandaag’ creëren een gevoel van urgentie. Bovendien worden de nepadvertenties vaak overspoeld met valse, positieve reviews van gehackte of gefabriceerde profielen om twijfelende kopers over de streep te trekken.
Zodra er wordt afgerekend, begint de ellende. Het product wordt nooit geleverd, de ‘klantenservice’ is onbereikbaar en in het ergste geval liggen ook je creditcard- of bankgegevens op straat. Meta, het moederbedrijf achter Facebook en Instagram, ligt al langer onder vuur van de Consumentenbond omdat het te weinig en te traag zou optreden tegen deze vorm van advertentiefraude, die het platform wel miljoenen aan advertentie-inkomsten oplevert.
Hoe herken je een nepadvertentie?
De politie benadrukt dat een gezonde dosis achterdocht de beste beveiliging is. Met deze tech-checks voorkom je dat je wordt opgelicht:
- Check de URL (het webadres bovenin beeld): De advertentie kan eruitzien als een bekende retailer, maar de URL in de browser verraadt vaak de ware aard. Let op vreemde extensies (zoals .xyz of .top) of spelfouten in de merknaam.
- Te mooi om waar te zijn? Dan is dat het ook: Een gloednieuwe PlayStation 5 of een designjas met 85% korting bestaat simpelweg niet buiten de officiële kanalen.
- Controleer de webshop: Vertrouw je het niet? Controleer de bedrijfsgegevens via de website van de Kamer van Koophandel of check op de website van de politie (politie.nl) of de webshop als malafide bekendstaat.
- Betaal veilig (achteraf): Kies indien mogelijk voor betaalopties met kopersbescherming of betaal achteraf via diensten als Klarna of Riverty. Mocht er dan niets geleverd worden, dan kun je de betaling vaak nog stopzetten.
Hier een voorbeeld van een namaak site van de LIDL (via NOS), zoals je ziet is de URL bovenin totaal niet van de LIDL maar een heel ander domein:
Toch opgelicht?
Ben je onverhoopt toch in de val getrapt? De politie adviseert om direct contact op te nemen met je bank of creditcardmaatschappij om de betaling eventueel te blokkeren of terug te draaien. Doe daarnaast altijd online aangifte via de website van de politie en meld de malafide advertentie op het desbetreffende social mediaplatform, zodat de pagina sneller offline kan worden gehaald.
